zondag 19 augustus 2018

' Literatuur en / in / op Muziek -en vice versa- ? '


                          *** Literatuur EN Muziek ? *** 


                        
                         Lisztdantesymphony02.png
          Kunnen muziek en literatuur samengaan , een soortement van eenheid vormen ?  ..... Ikzelf zou deze vraag stellig beantwoorden met een '' Ja '' . .... Sommigen spreken zelfs van een ' zoete combinatie ' , anderen hebben het over ' unieke samensmeltingen ' of ' kruisbestuiving ' .... Ja. Literatuur en Muziek. (N.B. : met ' Muziek ' bedoel ik hier dus letterlijk en figuurlijk Muziek in het algemeen ; geen 1 enkel genre , 1 stijl of  1 periode !) 

                                                               
 

Denk eens aan wat de componist / pianovirtuoos Frans Liszt heeft gedaan met Dante's '
'La Divina Commedia' in zijn Dante-Symfonie ...Een voorbeeld van Muziek OP een literair thema.... En wat te denken van de begaafde singer-songwriter , die zijn (lied)teksten weet weer te geven d.m.v. klankbeelden ? 

                         

   Het onderwerp Muziek IN de Literatuur is tevens een bekend fenomeen ... Bijvoorbeeld : 'Kolja' van Arthur Japin , 'Het geheim' van Anna Enquist , of de omstreden roman 'Die Klavierspielerin' van Elfriede Jelinek .. 
Dan heb ik het nog niet eens over de talloze vakkundig geschreven muziekbiografieën waarin het leven van een componist , singer-songwriter etc. uit de doeken wordt gedaan ----






*** Nobelprijs voor de Literatuur *** 

Toen -via diverse media- bekend werd gemaakt dat Singer-Songwriter/Musicus Bob Dylan de Nobelprijs voor de Literatuur kreeg toegekend (2016) , dacht ik : '' Yeah ... terecht ! ..'' 
  
Dat deze toekenning door 'sommigen'  sceptisch werd ontvangen liet mij , to be honest , volledig koud... en dit geldt ook voor de jarenlange discussie of Dylan wel/niet kan worden gezien als poëet ! 
Persoonlijk heb ik veel van zijn teksten altijd al als Poëzie beschouwd.. Pure , op-zichzelf-staande , Dichtkunst die extra versterkt wordt door de bijpassende muziek .... ( Dylan is immers Muzikant ) 

Hoe dan ook , Sir Dylans Art is niet weg te denken / schrijven / redeneren binnen zowel muzikale als literaire kringen ... Net zo min als Chopin kan worden losgekoppeld van de piano en zijn prachtige Nocturnes ! 

                                                                               

***Literatuur EN / IN / OP Muziek*** 

Elke combi is mogelijk ..... Hier is ongelofelijk veel over gezegd , geschreven en gepubliceerd , en de daaruit voortgekomen discussie(s) zal ongetwijfeld voortduren .....Gelukkig maar ---- 


'' .....Will the Wind ever remember ? 
........The names it has blown in the past .... 
And with its crutch , ... its old age ,.... and its Wisdom.... 
It whispers ' No , this will be the Last....'   ''    

( 'The Wind Cries Mary' -- Jimi Hendrix , 1967 )

vrijdag 1 juni 2018

De Niet 'Genre gebonden' Musicus


**** Muzikale Invloeden 

Reeds heel vroeg in mijn leven maakte ik kennis met de genres Country & Western en Gospel/Spirituals ( via respectievelijk mijn vader en een kerkelijke omgeving ) ..
Na een periode waarin ik leerde wat performance is, gitaarspelen en muziek in het algemeen , volgden - zoals ik het noem - 'Leerperioden' .... : Hardrock , Blues , Jazz/Fusion , Soul , Progressive , en later ook Klassiek en Wereldmuziek ....etc etc.. 

Het beluisteren , het verzamelen van diverse muziek , evenals het meespelen met platen ( of dit i.i.g. proberen ) heeft mijn persoon onbeschrijfelijk veel opgeleverd 

De vele verschillende invloeden brachten mij op het pad van ' niet-kunnen-kiezen ' .. In de hoedanigheid van zowel Luisteraar als Muzikant .. 
Muziek kiezen ?? Nee joh... wat zou ik moeten kiezen ? 
     
Het komt erop neer dat ik diverse genres afzonderlijk waardeer (Mits er goed wordt gemusiceerd. Uiteraard) en -letterlijk- kan genieten van de muzikale kleuren en verscheidenheid aan virtuositeit en passie ! 

Persoonlijk voel ik me thuis in de wereld van Free Improv / Jazz en Fusion / Blues en verwante (sub)genres ... Over Fusie gesproken, het fuseren van diverse muzikale kleuren bracht (en brengt nog steeds) oneindig mooie details aan het licht.. De 'vormloze Vorm' , die je in staat stelt om elke vorm binnen (en buiten !) de kleurrijke Worlds of Music aan te nemen .... 

Het is zeer eenvoudig om de Muzikale invloeden , als wel Muziek helden hieronder op te sommen , maar ik haal net zoveel inspiratie uit het luisteren naar de Wind , Regen .... De geluiden , geuren en kleuren van de Zee , en , ...is de Lucht , de grenzeloze Ruimte boven ons met al haar hemellichamen niet het meest perfecte Kunstwerk .... ? 

----- Nee, ik kan niet kiezen , en in deze fase van mijn leven ( als mens , als muzikant ...) voel ik me -minder dan ooit - gebonden aan 1 genre , idee of benadering ... Want : 

''  .... Altijd op zoek naar de Vrije Vorm , Fusie , Progressie en Verrassende kleuren ..... 
Een Niet 'Genre gebonden' Musicus .....'' 

Let's take a walk and meet an Ocean of Ideas....



donderdag 29 maart 2018

**** 'The Art of Teaching' ****

                                               ** Kennisoverdracht **


Het 'overbrengen van kennis' is , naar mijn bescheiden mening , zoveel meer dan het delen van informatie opgedaan uit bijvoorbeeld boeken , vakbladen , studies etc. etc. 
De Franse filosoof Michel de Montaigne ( 1533-1592 ) heeft ooit gezegd : '' We kunnen veelwetend zijn door andermans kennis , maar we kunnen niet wijs zijn door andermans wijsheid ...'' 

Is dit waar ? .... Voor mij in ieder geval wel ... 
   
Ongelofelijk veel kennis heb ik mogen vergaren uit o.a. boeken , documentaires en biografieën , en dus 'kennis uit (levens)ervaring' van anderen..(afkomstig uit verschillende disciplines, kunstvormen , volken , landen , historie en wetenschap)  ..Het op de juiste manier toepassen ( en overbrengen ) van deze kennis kost(te) mij tijd, oefening en veel geduld ... Want , hoe kan je iemand iets leerzaams vertellen als jijzelf niet begrijpt wat je probeert over te brengen ? 
Het vergt levenservaring en wijsheid om een leergierig persoon 'iets' bij te brengen dat vervolgens ook blijft 'hangen' , maar het is niet vanzelfsprekend dat die leergierige persoon hier automatisch 'wijs' van zou worden..... Hangt dit niet af van ' wat er met deze opgedane kennis ' wordt gedaan ?   

...............En , blijft theorie theorie of komt het tot 'leven' in de praktijk ? 

----           ------------------   ---- -------------------   

                                                       ** De Lespraktijk ** 



De lespraktijk  :...... een 'plek' waar de docent / leraar / onderwijzer lesgeeft , .. waar men iets kan leren , waar men inspiratie opdoet .. .. Logisch. Toch ? Zo zou het wel moeten zijn .. 


Als een persoon zich bij mij aanmeldt voor Muziek-/ Gitaarlessen , dan ga ik ervan uit dat deze persoon wilt leren de Gitaar te bespelen , en de muziektaal leren 'spreken en lezen'  .. Mijn taak is om de lessen gemotiveerd en -het liefst- inspirerend te brengen , zodat de (gemotiveerde) leerling in staat is bekwaamheden te ontwikkelen dmv o.a. regelmatige oefening en studie.. 

( check mijn Blog / artikel de 'Colours of the Guitar Filosofie I & II )



Ik zie de Lespraktijk tevens als een omgeving waar 'de leraar leert leren' ... 'Learning to Learn' . 
 In mijn lespraktijk heb ik leren (!) kijken naar mezelf .. Nietsvermoedend brachten (en brengen) sommige leerlingen  me op ideeën m.b.t. aanpak , 'nieuwe' technieken en/of benaderingen .... 

Kennisoverdracht is , wat mij betreft , dus geen eenrichtingsverkeer .. De vragen die ik mezelf iedere keer stel zijn ondermeer  : '' Bèn ik Open Minded of .... ? Is de gegeven informatie correct ? Worden leerlingen voldoende uitgedaagd ? .....etc. '' 

Niets in de lespraktijk is zo mooi als de wisselwerking tussen leerling en leraar.. Het label 'Leraar / Leerling' vervaagt , en men communiceert , zoekt en vindt ..... 



 Ritme ....                           








                                                  Kleur....

                                                                                         
                                                                 
Voldoening in wat met leert te doen , en te doen wat men heeft geleerd ..terwijl eigen identiteit behouden blijft ....

-------------------------------------------------





'' Ware kennis bestaat erin te weten dat men niets weet...... ''  Socrates (469 v.C.- 399 v.C.) 

'' Knowledge speaks , but Wisdom listens ''  Jimi Hendrix (1942 - 1970)



dinsdag 27 februari 2018

' Be INSPIRED , ... Be an INSPIRATION .. '

**** INSPIREREND ZIJN ...... **** 

Sommige mensen lijken grenzeloos 'geïnspireerd' te zijn ( door wie of wat dan ook ) .. Dit manifesteert zich dmv hun werk -- Of dit nu is op Literair gebied , in diverse Kunstvormen , op kantoor- en in (jazeker!) vergaderzalen , sportvelden of in laboratoria... 

     
Als je bovenstaande tekst leest , dan wordt al snel duidelijk hoe geweldig het is om mensen om je heen te 'Inspireren' ! 

Maar wat is INSPIRATIE eigenlijk ? 

------------------------------

                                                                  **** INSPIRATIE ****   

  Als je het woord 'Inspiratie' opzoekt in de Van Dale , dan krijg je o.a. 'Bezieling' als betekenis.....    
Graaf je verder , dan kom je de volgende omschrijvingen tegen  
- 'Inademing' ,   - 'goddelijke ingeving'    

Maar ook : ' Goede ideeën krijgen, en enthousiast worden ' ...... 

In de Muzikale context zegt Wikipedia het volgende : 

Onder inspiratie (uit het Latijnspiritus = 'geest') verstaat men in de muziek het tweeledig fenomeen dat bestaat uit:
  • ten eerste de onmiddellijke behoefte zich muzikaal of artistiek uit te willen drukken, en
  • ten tweede de daarbij gelijktijdig optredende ambachtelijke bekwaamheid en vaardigheid om die behoefte te kunnen vervullen.
Wanneer een componist of uitvoerend musicus geïnspireerd is, wil dat zeggen dat de twee bovengenoemde elementen tot uitdrukking worden gebracht hetzij in het vervaardigen van een compositie of een serie schetsen voor een werk, hetzij in een uitvoering.
Inspiratie kan geput worden uit zowel externe als interne factoren.
Zo werden diverse componisten 'extern' geïnspireerd door bijvoorbeeld 'water' (Franz Liszt en Maurice Ravel schreven zodoende beiden een 'Jeux d'eau', Georg Friedrich Händel de 'Watermusic', en Bedřich Smetana de 'Moldau'), of door een geliefde (Ludwig van Beethoven schreef 'An die ferne geliebte' of een ander persoon.
Inspiratie kan bijvoorbeeld ook door een diep gevoeld eigen innerlijk spiritueel besef gevoed worden, zoals vaak in werken van Johann Sebastian Bach hoorbaar is: zijn persoonlijke godsbeleving weerklinkt in vele van zijn werken.
Inspiratie kan verstoord worden door afleiding. Zo kan een musicus die 'geïnspireerd' aan het spelen is plotseling de draad kwijtraken, of vervlakken, of zijn concentratie verliezen. Dat kan ook door interne of externe factoren komen. Hij kan plotseling aan iets anders denken, waardoor de gedachten afdwalen, of in de zaal moet iemand kuchen, waardoor de stroom van inspiratie verstoord wordt. Een componist kan bij gebrek aan inspiratie op een 'dood spoor' komen en weet dan niet meer goed hoe verder te componeren.





    Voor zowel de 'kunstzinnige mens' als vele mensen 'in het algemeen' , is 'Inspiratie' dus van groot belang , en hetzelfde geldt voor 'Inspireren' ...... 

    ***********************

    Op een bepaald moment zei een collega - musicus / docent tegen mij : 
    '' ..... Jij bent Inspirerend voor je leerlingen .... '' 

    Inspirerend .  


     

    dinsdag 13 februari 2018

    'VIRTUOSITEIT IN DE TOONKUNST' Part II


        *** Extreme Technische Vaardigheid .... 

                       

    In Part I schreef ik dat Virtuositeit m.b.t. Muziek ( het bespelen van een muziekinstrument ) slaat op 'extreme technische vaardigheid' en 'onnavolgbare expressie' ... 

    Verder hebben we kunnen concluderen dat de gepassioneerde Virtuoos altijd op zoek is naar verbetering van zijn / haar spel (techniek)......Zeer inspirerend als je het mij vraagt ...                          
    Deze Virtuoze passie ziet men reeds aan de partituur (of zelfs onvoltooide bladmuziek ) ! Kijk eens naar de afbeelding van een Bach suite voor onbegeleide cello :    

                           


    *** Virtuoos òf .... toch niet ? ...... 

    In mijn tienertijd logeerde ik redelijk frequent bij familie .. Er werd dagelijks gemusiceerd ,  naar platen geluisterd... ( Ja, ja the good old LP ) etc. Op een gegeven moment zette mijn oom een Willie Nelson plaat op .. Bij een bepaalde song ( ik kan me niet herinneren welke ) speelde Nelson een korte solo op zijn karakteristieke Spaanse gitaar , waarop oom lachend meldde : ...'' Virtuoos...'' 


    Op dat specifieke moment wist ik niet goed wat te zeggen , maar realiseerde me dat het hier niet ging om 'Virtuoos Gitaarspel' , maar eerder om een mooi en diep-persoonlijk momentje ..Zeker ! Niets ten nadele van Willie Nelson of  Country&Western muziek in het algemeen .. Er wordt in het genre mooie (en virtuoze ) muziek gemaakt ! Luister bijvoorbeeld eens naar Albert Lee 

    Of Buddy Emmons die Country en Jazz succesvol fuseerde op de Steel Guitar:  https://youtu.be/55W8kMDm6_w

    En wat denk je van de geweldige Danny Gatton : 

    Zo zijn er nog een aantal bijzondere èn Virtuoze Grootmeesters aan het lijstje toe te voegen die ongelofelijke Muzikaliteit koppel(d)en aan een zeer persoonlijke expressie ! Onnavolgbaar? Zeker als je bedenkt dat het om -letterlijk- persoonlijke Expressie gaat ! 

          Uiteraard , iedere serieuze musicus heeft zijn/haar eigen persoonlijkheid en karakteristieken                                                                                                                                                                                  Maar,  zijn sommigen niet te voorbarig als het gaat om Virtuositeit ? Anderzijds, wie bepaalt eigenlijk wat wel of niet Virtuoos genoemd mag worden ? Dit zou je belangrijke overwegingen kunnen noemen  .... 


    *** Is een Virtuoos te kweken ? 

    Op 6 september 2017 verscheen er in Trouw een artikel met de titel ' Is een Virtuoos te kweken ? ' 
    De meningen zijn ook hierover -enigszins- verdeeld,  maar het is interessant om te horen en te lezen hoe over dit onderwerp wordt gedacht ... Ook de in hetzelfde artikel vermelde  Opvoedvraag is een goede vraag : ''Bestaat er zoiets als muzikale genen , of kan iedereen zich naar een podium oefenen?''  

    Hieronder een stuk uit bovengenoemd artikel ( gepubliceerd in Trouw ) : 

     Een klassieke vraag natuurlijk: is iets aangeboren of aangeleerd, nature of nurture? Wetenschappers kunnen er uren over discussiëren, zegt hoogleraar klinische neuropsychologie Erik Scherder. Voor zijn recente boek: 'Singing in the brain', verdiepte hij zich in allerlei muziekstudies. Lange tijd is onderzoek van de Zweedse psycholoog Anders Ericsson geciteerd: violisten die tot de grootste talenten werden gerekend, bleken het meest te hebben geoefend. Later koppelde auteur Malcolm Gladwell daar het magische getal van 10.000 uren aan: gedurende tien jaar, zeven dagen per week, elke dag drie uur oefenen, en je blinkt vanzelf uit. Niet alleen op een muziekinstrument, maar ook als voetballer of schaker.
    Zo simpel is het in ieder geval niet, zegt Scherder. "Als je helemaal niet oefent, wordt het hoe dan ook niets. Maar aangeboren talent, algemene intelligentie en de leeftijd waarop iemand begint, hebben minstens zoveel invloed op prestaties. Wil je vervolgens optreden, dan moet je ook de spanning aankunnen en een performance durven geven." 
    --------------------------------------------------------------------------------------
                                                                                                                                       
      
     

    *** Conclusie ? ......

    Muzikaliteit gekoppeld aan gedisciplineerd oefenen en studeren , zijn , denk ik , vanzelfsprekende zaken als je verder wilt komen op zowel je muziekinstrument(en) als muziek in het algemeen ... 
    Of je hierdoor ook Virtuoos wordt is niet zo vanzelfsprekend , als je het mij vraagt ... 

    Er zijn mensen die op jonge leeftijd met het beoefenen van muziek beginnen  , maar 'iets' lijken te missen , terwijl anderen (die ook jong beginnen) binnen nog geen 10 jaar de sterren van de hemel spelen ... Toch zijn dit niet allemaal virtuozen geworden .. Bovendien hebben we het nog niet eens gehad over de zogenaamde Wonderkinderen die op belachelijk(?) jonge leeftijd al de status 'Virtuoos' hebben ontvangen , op grote podia spelen etc. ..... 

    Over welke categorie  het ook gaat , ze hebben allen in ieder geval één ding gemeen : 
    (Gedisciplineerd) oefenen !  Want : '' Oefening baart Kunst....'' 


    Veel Inspiratie & Virtuositeit toegewenst ....... 











    dinsdag 30 januari 2018

    ' VIRTUOSITEIT IN DE TOONKUNST ' PART I


    *** VIRTUOSITEIT .... wat is dat ?    

    De term 'Virtuositeit' wordt gebruikt bij diverse Kunstuitingen ...Als het gaat om het bespelen van een muziekinstrument (of bij de Zangkunst ) dan is de volgende definitie aardig in de buurt : Het bezitten van extreme technische vaardigheid in combinatie met een (onnavolgbare) sterke expressie.....   




     Virtuositeit kom je dus in diverse Kunstvormen tegen ? Ja dus....
    Tussen Kerst en Nieuwjaar zijn mijn vrouw en ik in Praag geweest , en o wat hebben we genoten van de Gouden Stad met haar rijke historie , haar 'Virtuoos' gebouwde bruggen en Kathedralen , die op bijna-Sprookjesachtige wijze verhalen over Virtuoze kunstenaars uit verleden en heden ....Sommigen waren door afkomst , geboorte e.o. overlijden verbonden aan Praha zoals componist Antonín Dvorák (-zie afb. hieronder-), of de Duitstalige Joodse schrijver Franz Kafka. -zie afb. hieronder-



    W.A. Mozart bezocht Praag vijf keer , (de 5de keer in 1791 kort voor zijn dood) al of niet in samenhang met (succesvolle) premières van een aantal van zijn -Virtuoze - composities ( twee in het Estates Theatre -zie afb. hieronder-

    Dus , op de vraag wat virtuositeit eigenlijk is , kan je feitelijk 'breed' antwoorden ... Er bestaat immers meer dan één enkele kunstuiting  ! 
    ****************************************

    Virtuositeit in de Muziek 

    De toonkunst kent nogal wat Virtuozen .......Wonderkind Mozart is reeds genoemd en Musici die (ten tijde van de Romantiek ) als Virtuoos werden / worden beschouwd zijn mensen als Chopin , Liszt , Paganini - en later - ook Rachmaninov , Yo Yo Ma , Rubinstein , Segovia etc. 

    Ook de Rock, Blues, Jazz & Fusion hebben Virtuozen voortgebracht ... Denk aan mensen als  Jimi Hendrix , John Coltrane , Django , Charlie Parker , Jaco , Joe Zawinul , Monk , Allan Holdsworth, Toots Thielemans etc etc.... 
    -------------------------------------
    Het volgende verhaal -bij velen bekend , maar niet minder vermeldenswaardig - is interessant : 
    ** In maart 1831 arriveerde Vioolfenomeen / Virtuoos Niccolò Paganini in Parijs tijdens een tour die heel Europa in vuur en vlam zette door het verbazingwekkende , briljante vioolspel ....Harmonischen , 'double stops' , Pizzicato , Arpeggio's , 'Gitaar effecten' etc , etc. (Sommige technieken werden simultaan gespeeld !) .. Concurrent violisten begrepen niet hoe Paganini dit alles voor elkaar kreeg !  
    (en toen gebeurde dit :) Grootmeester / pianovirtuoos Franz Liszt hoorde -en zag- Paganini's ongelofelijke optreden en was zodanig onder de indruk dat hij zich afvroeg : '' ...Wat een wonderlijke 'dingen' zou je met de piano kunnen doen als er technische mogelijkheden zouden worden ontwikkeld zoals Paganini dit heeft gedaan voor de viool ..... '' 

    Het bovenstaande is een voorbeeld van een Virtuoos , muzikaal beïnvloed door een collega Virtuoos ... 

    Muzikale ( Virtuoze ) invloed kan ook leiden tot 'nieuwe wegen' , mooie invalshoeken die absolute Kunst opleveren ... Rubinstein heeft het werk van o.a. Chopin indrukwekkend vertolkt , Vioolvirtuoos Nigel Kennedy speelt het werk van Gitaarvernieuwer Jimi Hendrix ....
    (check deze werkelijke cover van 'Purple Haze : https://youtu.be/PhfOUAebIHQ )



    Gepassioneerde Musici , hoe Virtuoos ze ook al zijn , zijn altijd op zoek naar verbetering van techniek , sound en expressie ....  Extreme technische vaardigheid , en onnavolgbare expressie kan dus altijd 'beter' ....  

    In het tweede deel van dit Blog artikel ga ik hier verder op in 





     


    dinsdag 5 december 2017

    *** ALL STRINGS ATTACHED -- Part III -- ***


    Gestreken luiten ? 

    Beter bekend als 'Strijkinstrumenten' ... Deze instrumenten produceren hun klank wanneer er met een strijkstok ( in de meest simpele vorm : een Boog ) over een strak gespannen snaar wordt gestreken .. 
    De vroegste vormen van Strijkinstrumenten vindt men in de 'Volksvedels' (zie afbeelding hierboven) . 
    Deze instrumenten kan men in twee basisvormen verdelen : 'Korthalsvedels' , en 'Langhalsvedels' ('Spike' vedels) .... Kijk eens naar de onderstaande afb. van een ' Spike' -vedel uit Thailand : 


    Korthalsvedels (waarvan de hals en de resonator meestal uit één stuk hout zijn gemaakt , zien we vooral in Europa ... ( Speelhouding : Horizontaal , rustend op de schouder of borst van de bespeler ) ... 


    Europese voorlopers van de viool 

    De directe (Europese) voorlopers van de 'Gestreken Luiten' (Viool , Altviool , Cello , Contrabas..) : de vedel , de rebec en de families van de viola en lira ...
    --------------------------
    DE VEDEL  

    De Europese 'vioolstamboom' startte in de elfde eeuw .... Er waren twee hoofdtypen onder de vedels :  *1) De 'gewone' vedel .. Dit instrument had een plat achterblad en een enigszins gewelfd bovenblad, verbonden door zijranden... Bovendien was de hals aangezet , met stemschroeven aan de voor- of achterzijde (van de hals ) ; 

    *2) De rebec met een peervormige klankkast en een rond achterblad.... De hals en klankkast waren uit één stuk gemaakt , met stemschroeven aan de zijkant (van de hals ) ...











    De viola / viola da gamba ( niet verwarren met de Engelse benaming van de altviool !) staat al behoorlijk dicht bij de moderne viool . Uiterlijke verschillen zijn te vinden in de vorm van de klankgaten , de vorm van de 'schouders' , het opvallende gebruik van frets ( Afgeleid van de Luit ).

    Zie afbeelding : 

    Uit de viola's ontwikkelde zich een instrument dat in de 18de eeuw bijzonder geliefd zou worden : de 'viola d'amore' .... 
     Dit instrument heeft naast een gewone set snaren ook een aantal meeresonerende snaren.... Zie Afbeelding : 
      
    Een minder bekend familielid van de viola d'amore is de 'baryton' .... Een basviola met zes gestreken snaren en soms wel veertig (!) meeresonerende snaren ...
    De 'lira da braccio' vertegenwoordigt een andere instrumentgroep die zich in de renaissance ontwikkelde vanuit de middeleeuwse strijkinstrumenten ..... De basversie van genoemd instrument heette 'de lira da gamba' / 'Lirone' ; vanwege de grootte van dit instrument werd het tijdens het spelen tussen de knieën gehouden ... (wat de naam verklaart) ...


      De Viool     


    De 'Viool' wordt beschouwd als een van de meest geperfectioneerde muziekinstrumenten...  

    De klankkast bestaat uit een 'zacht' bovenblad ( uit één stuk ; vuren-of sparrenhout met een rechte nerf) , en een 'hard' onderblad ( uit één of twee stukken ; esdoorn- of ahornhout ) ... Zowel voor- als achterblad zijn bol uitgegutst, waarbij het hoogste punt iets onder het midden ligt... Hierbij let men met nadruk op de toon van het hout ... ( het bovenblad wordt meestal iets lager gestemd dan het onderblad ) ..... De beide bladen worden met elkaar verbonden door hardhouten 'zargen' (zijranden) 

    Hier valt zoveel meer over te vertellen , maar bestudeer bovenstaande Viool-Bouw foto eens en je ziet hoe complex de constructie is ! ....En dan hebben we het nog niet eens over de laklaag die naast de bescherming tegen zweet en stof , ook de 'klank'  beïnvloedt .... ( net zoals het gebruik van diverse houtsoorten , die de 'toon' zeer zeker beïnvloeden ) 


    DE STRIJKSTOK

    De strijkstok . Bijna net zo gecompliceerd van constructie als de viool zelf : gemaakt van pernambukohout (circa 73 cm lang) dat in droge hete lucht licht gebogen wordt ... De stok is bespannen met paardenhaar ... (het haar wordt d.m.v. een schroef -aan de onderkant van de stok- gespannen en ontspannen om de elasticiteit te behouden !) 

    De strijkstok kan behalve 'gewoon strijken' -speltechnisch- ook op andere manieren worden ingezet.. Denk aan het vloeiende Legato , of het behoorlijk stotende Staccato (in het verlengde hiervan het Spiccatospel waarbij de strijkstok -gecontroleerd- over de snaren stuitert  ! ( een minder controleerbare variant hiervan : het Ricochetspel , dat dikwijls echt klinkt als een stuiterbal op de snaren ! )

    --------------------------------

    Er zijn diverse verschillen tussen de 'Barok' viool en de moderne viool... Bovendien is er een enorme hoeveelheid aan speltechnieken voor het instrument bedacht ...( zie de bovenstaande technieken met de Strijkstok

    Het Pizzicato-spel is een bekende techniek onder violisten ( 'tokkelen' in de volksmond ) ... Het was de vioolvirtuoos Niccolò Paganini die een techniek bedacht om strijken en tokkelen te combineren .. Bij dit  'linkerhand-pizicato' worden de vingers van de linkerhand behalve om snaren af te stoppen ook gebruikt om de snaren te tokkelen ! Deze uitzonderlijk lastige techniek schijnt voor weinigen weggelegd ... ( om deze goed te beheersen ..) 

    De violist beschikt ook nog over een 'sordino' ; een demper ( net als bij de koperblazer ) ... Dit hulpmiddel wordt op de kam geplaatst , waardoor de trilling van de kam wordt afgezwakt..  Resultaat : een zachtere , 'donkerder' klank . Minder rijk aan boventonen ....

    -----------------------------
    Er is door diverse componisten werk van groot muzikaal belang uitgebracht ... Denk aan de vioolconcerten van o.a. Beethoven , Brahms , Mendelsohn , Bartók en Stravinsky... Terwijl Bach e.a. s werken schreven voor Solo Viool .... Eerder genoemde Paganini leverde baanbrekend werk , wat naast het muzikaal belang ook van enorm technisch belang was (en is !) .. 




    Altviool, Cello en Contrabas      

    De 'Altviool' is iets groter dan de viool en is lager gestemd ... Het klankkarakter is aanmerkelijk minder briljant dan dat van de viool . Dit is te wijten aan zijn proporties , en de minder geperfectioneerde constructie ... 
    Het doel van de altviool : het 'gat' tussen de viool en de cello opvullen .... Maar dit instrument heeft zeker charme getuige de prachtige strijkkwartetten van bijvoorbeeld Beethoven of Sjostakovitsj.... 

    -------
    De 'Cello' is er toch wat beter afgekomen ... Dit komt tot uiting in de celloconcerten van o.a. Haydn , Dvorák en het dubbelconcert van Brahms ..
    De cello is officieel de bas van de vioolfamilie , maar vervult in de muzikale praktijk ook dikwijls een tenorfunctie ..... 
    Het instrument werd in de 16de eeuw ontwikkeld ( net als de viool ) , maar werd pas als belangrijk bestempeld in het begin van de 17de eeuw --- Hoewel de cello -in grote lijnen- net zo wordt bespeeld als de viool/altviool , is de omvang dusdanig dat het niet op de schouder kan rusten , geklemd onder de kin van de musicus ... Het instrument steunt daarom met een pin op de grond en neemt de bespeler plaats áchter het instrument .... 

    --------

    De 'Contrabas' werd ontwikkeld uit de 'violone' , de contrabas gamba .... Dit is duidelijk te zien aan de vorm : in tegenstelling tot de ronde schouders van de andere strijkinstrumenten heeft de contrabaskast een vorm die hals en de klankkast meer verbindt :

     

    Men stelt dat de contrabas door zijn klank ''vrijwel ongeschikt is voor solo's'' .... Gelukkig zijn er contrabasvirtuozen opgestaan die het instrument ook als solo-instrument meer erkenning hebben gebracht ! .... Binnen de Jazz krijgt de 'double bass' regelmatig ruimte voor (geïmproviseerde) solo's... 

    ------------------------------------------------------
    CONCLUSIE 

    Men zou kunnen stellen dat van alle ontwikkelde strijkinstrumenten er één domineert : De viool ! 
    Kijk alleen al naar de kwantiteit en kwaliteit van composities voor het instrument .... Samen met zijn drie andere soortgenoten vormt de viool de basis voor het symfonie-orkest zoals we dat kennen... 

    Gaat hierin wat veranderen ? De tijd zal het leren... 
    Mijn persoonlijk advies is om verder te kijken dan alleen het Klassieke genre 

    --------------------------

    Mastering music is more than learning technical skills. Practicing is about quality, not quantity. Some days I practice for hours; other days it will be just a few minutes.  Yo Yo Ma - Cello Master
    www.brainyquote.com
    ---------------------------------
    ***Bron : Klassieke Muziek -studie ; Snaarinstrumenten ***